Reports | March 13, 2007 20:00

[lang_nl]Zonder Rik Lith zijn alle schaakcaf?ɬ©s leeg[/lang_nl][lang_en]Without Rik Lith all chess cafes are empty[/lang_en]

[lang_nl]In de eerste week van februari vernamen we het trieste bericht dat Rik Lith (1954?¢‚Ǩ‚Äú2007) was overleden. Rik was een van de iconen van het Amsterdamse schaak en een van de vaste bezoekers van (ook 'wijlen') schaakcaf?ɬ© Gambit. Ruim twee jaar geleden verloor de vriendenkring rondom Gambit binnen korte tijd twee van z'n mooiste diamanten: vaste klant Micha Leuw en Gambit-eigenaar Menashe Goldberg. Zondag 4 februari 2007 voegde Rik Lith zich bij hen, die de laatste jaren steeds meer achteruit ging in gezondheid en slechts 52 jaar werd. Hij is op vrijdag 9 februari op begraafplaats Zorgvlied in Amsterdam begraven. Schaker en politicus Roel van Duijn stelde zijn grafrede ter beschikking aan ChessVibes en samen met Tony Lith zorgde hij voor drie partijen uit Riks goede tijd, waaronder een remise tegen voormalig wereldkampioen Max Euwe.[/lang_nl][lang_en]In the first week of February we received the sad news that Rik Lith (1954?¢‚Ǩ‚Äú2007) had passed away. Rik was one of the icons of the Amsterdam chess scene and one of the regular visitors of the (also 'late') chess cafe Gambit. A bit more than two years ago the circle of friends around Gambit lost two of their brightest diamonds: regular customer Micha Leuw and Gambit owner Menashe Goldberg. Sunday, February 4th, 2007 Rik Lith joined them, whose health had been on the decline in recent years and who only reached the age of 52. On Friday, February 9th, he was buried at the Zorgvlied cemetery in Amsterdam. Chess player and politician Roel van Duijn allowed ChessVibes to publish his funeral oration and together with Tony Lith he collected three of Rik's games, including a draw against former World Champion Max Euwe.[/lang_en]

[lang_nl]

Rik was een schaakwonder. Als ik het schaakcaf?ɬ© Gambit binnenkwam dan zat hij er. We hoefden niet af te spreken. Hij be?ɬ´indigde zijn vluggertjes met een ander, vroeg om een papiertje en een potlood en speelde uren met mij, tot ik doodmoe was. En als ik wegging begon hij vervolgens opgewekt aan weer een sessie, met weer een ander. Het schaken scheen hem fitter te maken dan wat dan ook. Als ik het niet kon laten een volgende ochtend toevallig langs te komen, dan was er maar een mens in het diepe lokaal en dat was hij. Ik ben ook wel een 's middags om halftwee op de Bloemgracht langsgekomen, een half uur na openingstijd, en dan zei Yvon, vanachter de bar: ?¢‚Ǩ?ìRik komt zo. Hij is laat vandaag.?¢‚Ǩ?


Rik in karakteristieke pose.

Ik had de eer zijn exclusieve tegenstander te zijn en ik heb een levenslange vluggertjesmatch met hem gespeeld. Die is begonnen in schaakcafe Het Hok, tussen de kaarters. Het was begin zeventiger jaren en Rik was een talentvolle jonge ster. Een knappe jongen, die razendvlug zijn zetten speelde. In de vluggertjes gebruikte hij zelden meer dan de helft van zijn bedenktijd. Een partij met volle bedenktijd hebben we nooit gespeeld. Als hij 's middags met mij gevluggerd had dan ging hij 's avonds naar de club, naar Ca?ɬØssa, om daar opgewekt zijn echte wedstrijd te spelen. Nadat hij in schaakcaf?ɬ© nog even naast een schaakbord een stokbrood met een biertje genuttigd had.

Wie kende van ons schakers Rik? Ja, iedere schaker kende hem. En hij ons allemaal. Steeds als de deur van Gambit openging en er kwam iemand binnen, kon hij op een vriendelijke begroeting van Riks stem rekenen. Maar wie, buiten Tony, kende hem werkelijk? Ik informeerde wel eens voorzichtig naar zijn bezigheden of naar zijn relaties met vrouwen. Maar dat scheen voor hem alleen maar de aandacht af te leiden van het werkelijke strijdtoneel: dat op de 64 velden.

Rik was de ridder van het koffiehuisschaak. De schaakmachine van Menashe, zoals die hem noemde. Of, als ik bij Gambit binnenkwam, zei Menashe: ?¢‚Ǩ?ìDaar is de volgende pati?ɬ´nt voor onze schaakdokter.?¢‚Ǩ?

In vroegere jaren schijnt er eens een zogenaamde schaakmachine te hebben bestaan, de schakende Turk. Die schaakmachine trad op markten op. Een pop met een tulband bewoog de stukken en versloeg elke tegenstander. Zo wilde Menashe onze Rik als schaakmachine lanceren, als de attractie van zijn caf?ɬ©. Maar het verschil was wel dat wij in deze machine toch ook een glimp van de verborgen man onder de machine opvingen: een kwetsbare, introverte jongen. Met een droom die wij allen kennen: hij wilde iedereen verslaan en bleef daarvoor tot op het laatst oefenen.


Tijdens Koninginnedag kon men in Gambit jaarlijks Schaken tegen de Beer. Rick was de enige echte Beer.

Als ik na een nederlaag in een reeks contra-vluggertjes 's avonds afdroop dan gaf hij mij deze raad plechtig mee: ?¢‚Ǩ?ìIk beveel u den strengen tucht aan!?¢‚Ǩ? Ik vond het nooit erg om van Rik te verliezen of zelfs geld aan hem te verliezen. Hij gaf mij altijd de voldoening dan ik dan bijdroeg aan de instandhouding van een romantisch speelmonument. Want wie was er in Amsterdam, vermomd als schaakmachine, fulltime homo ludens? Rik Lith.

Rik was een grote schaakbelofte. Van de naar schatting tweeduizend vluggertjes die wij in de loop van 35 jaar gespeeld hebben heeft hij er zeker meer dan helft gewonnen. Hij kende dan ook alle varianten van het Van Duijn Gambiet, dat hij met een tergende positionele stijl bestreed.

Pas de laatste jaren begon hij vaker te verliezen. Niet omdat hij wel eens pokerde of andere spelletjes speelde, maar omdat hij tegelijk met een tegenstander in zichzelf moest strijden, een strijd waaraan hij steeds meer energie verloor. Toen Menashe gestorven was en Gambit sloot, heb ik Rik nog maar een paar keer gezien. Dan speelde hij in caf?ɬ© De Twee Klaveren. Niet meer midden in de hitte van het schaakvuur dat zich aarzelend naar De Laurierboom had verplaatst, en de vlam van het echte koffiehuisschaak leek in hem nu wat lager te branden. Ik begrijp nu dat het het voorteken van zijn dood was, want zonder die schaakvlam kon de schaakdokter niet.

Beste Rik, wij schakers missen jou. Zonder jou zijn alle Amsterdamse schaakcaf?ɬ©s leeg en geen stuk beweegt.

ROEL VAN DUIJN


Hieronder volgen drie partijen, twee met commentaar van Rik zelf en een geannoteerd door zijn tegenstander, voormalig wereldkampioen Max Euwe.

>> open de partijen in een nieuw venster

[/lang_nl][lang_en]

Rik was a chess miracle. When I entered the chess cafe Gambit he was there. We didn't need to make an appointment. He'd finish his blitz games with his opponent, ask for a piece of paper and a pencil and we'd play for hours, till I was dead tired. And when I left, he'd cheerfully start another session, with another player. Chess seemd to make him more fit than anything else. Whenever I couldn't stop myself from accidently dropping by the next morning, only one human being would be present inside the deep room and that was him. I once walked by at half passed one in the afternoon on the Bloemgracht, half an hour after the cafe opened, and Yvon said from behind the bar: ?¢‚Ǩ?ìRik can be here any minute. Today he's late.?¢‚Ǩ?


Rik in one of his characteristic postures.

I had the honour to be his exclusive opponent and I played a life long blitz match with him. It started in chess cafe Het Hok, between the card players. We're talking was the early seventies, when Rik was a talented young star. A handsome boy, who would execute his moves so fast. In these blitz games he seldomly used more than half of his clock time. We never played a game with a normal rate of play. After we played blitz in the afternoon, he would go to the club at night, to Ca?ɬØssa, to happily play his true match. After he had consumed a bread roll with a beer next to the chess board in the chess cafe.

Who of us chess players knew Rik? Yes, every chess player knew him. And he knew us all. Every time Gambit's front door would open and somebody entered, he could count on a friendly greeting by Rik. But who, besides Tony, truly knew him? I sometimes cautiously asked him about his occupations or his relationships with women. But it just seemed to distract him from the true fighting area of life: the one on the 64 squares.

Rik was the knight of coffee house chess. The chess machine of Menashe, who used to call him that way. Or, when I entered Gambit, Menashe would say: ?¢‚Ǩ?ìThere's our chess doctor's new patient.?¢‚Ǩ?

It is said that in the early years a chess machine did exist, the chess playing Turk. This chess machine performed at market places. A puppet with a turban moved the pieces and beat any opponent. This is how Menashe wanted to present Rik as a chess machine, as an attraction to his caf?ɬ©. But the difference was that unlike with the Turk, this chess machine did show a glimpse of the man that hided inside the machine: a vulnerable, introvert boy. With a dream we all know: he wanted to beat everybody and he kept on practicing for this till the very end.


During the Dutch national holiday Queen's Day, people could 'Play against the Bear' at Gambit. Rick was the only true bear!

Whenever I seeped away at night, after a defeat in a series of counter blitz games, he would send along with me this advise: ?¢‚Ǩ?ìI demand of thy a severe discipline!?¢‚Ǩ? I never cared losing against Rik or even losing money to him. He always gave me the joy for being able to contribute to the maintenance of a romantic, playing monument. Because who in Amsterdam was, disguised as a chess machine, full time homo ludens? Rik Lith.

Rik was a great chess prodigy. He surely won more than half of the approximately two thousand blitz games we played against each other in a period of 35 years. Naturally, he knew all the lines in the Van Duijn Gambit, which he would combat with a tantalizingly positional style.

Only during the last few years he started to loose more and more. Not because he sometimes played poker or other games, but because he had to fight an opponent within himself simultaneously, a fight that asked for more and more energy. After Menashe died and Gambit closed down, I only saw Rik a few times. He would play in cafe De Twee Klaveren. Not anymore in the middle of the chess heat that had hesitatingly moved to De Laurierboom, and the flame of true coffee house chess seemed to be burning somewhat less. Now I understand this was a sign of his coming death, because the chess doctor couldn't do without the chess flame.

Dear Rik, we chess players miss you. Without you, all Amsterdam chess cafes are empty and no piece is moving.

ROEL VAN DUIJN


Here are three games by Rik. Two with comments by Rik himself and one annotated by his opponent, former world champion Max Euwe.

>> open the games in a new window

[/lang_en]

Peter Doggers's picture
Author: Peter Doggers

Founder and editor-in-chief of ChessVibes.com, Peter is responsible for most of the chess news and tournament reports. Often visiting top events, he also provides photos and videos for the site. He's a 1.e4 player himself, likes Thai food and the Stones.

Chess.com

Comments

Joris van Vuure's picture

Mooie toespraak Roel.

Sjors Hes's picture

A LOT OF YOU SAY ABOUT RIK IS TRUE.

Latest articles