Bughouse in Berlijn

Zoals gezegd zat ik voordat ik naar Dortmund ging een week in Berlijn. Het was stom toeval dat in die week een clubgenoot van me ook in Berlijn bleek te zitten. Hij zou, voor de zesde keer al, gaan meedoen met een toernooi waar ik nog nooit van had gehoord! Dat was niet zo vreemd want toen ik verder las bleek het om bughouse (doorgeefschaak) te gaan. Ik zocht die vriend van me op in het hotel waar de spelers zaten, en kwam terecht in de crème de la crème van het internationale bughouseschaak. Fout, van het internationale bughouse. Want bughouse is geen schaken.

Voor we verdergaan, even wat uitleg voor degenen die nog nooit van bughouse/doorgeefschaak hebben gehoord. Bughouse (volgens de Nederlandse deelnemers in Berlijn de enige echte naam, geen doorgeefschaak dus) wordt gespeeld door vier spelers, die twee teams van twee vormen, met twee schaakspellen en twee klokken. Je partner neemt altijd de tegenovergestelde kleur als jijzelf. Het grote verschil met schaken is het volgende: als je een stuk slaat en van het bord neemt, geef je die aan je medespeler. Hij kan dit stuk dan op zijn eigen bord plaatsen, wat gelijk is aan het uitvoeren van een zet. Hij kan ook een normale zet spelen als hij dat wil, en wachten voordat hij zijn zojuist verkregen stuk/pion gebruikt. Stukken kunnen op elk vrij veld geplaatst worden, zelfs als dit betekent dat je daarmee je tegenstander schaak zet. (Dit is zelfs een belangrijke manier om het initiatief te behouden met bughouse!) Pionnen mogen op de tweede tot en met de zevende rij geplaatst worden. Het team dat de eerste overwinning pakt, wint de hele match.

Als voorbereiding op het toernooi maar vooral ook voor de lol waren die vrijdagavond een mannetje of dertig (en een enkele dame, precies zoals met gewoon schaak) ’snelbughbouse’ aan het spelen: bughouse met drie minuten op de klok. Normaal gesproken zou geen enkele trainer dit soort voorbereiding goedkeuren maar in dit geval was er niets mis mee want het toernooi zou gaan bestaan uit heel veel korte matches met exact dezelfde bedenktijd!

Die avond vermaakte ik me met het kijken naar en praten over bughouse. Het werd me al snel duidelijk dat er een aparte bughouse scene bestaat, een paar honderd fanaten wereldwijd die elkaar voornamelijk ontmoeten op de gratis server FICS. (Je zult de beste bughousespelers van de wereld niet vinden op ICC of Playchess!) Elke keer dat er een speler arriveerde in het hotel, introduceerde hij zich met zijn ‘handle’. De namen uit het echte leven werden over het algemeen pas na een kwartiertje of zo uitgewisseld!

Ik vond ook een boek over bughouse ergens op een tafel, waarin wat openingtheorie en strategische kennis wordt uitgelegd. (Pionnen zijn enorm sterk; vier zijn al een dame waard - hoewel dat ook komt omdat de dame maar twee lichte stukken waard is.) In het boek las ik ook een interview met Levon Aronian, een van ’s werelds sterkste spelers en een groot fan van bughouse. Omdat hij in Berlijn woont verwachtten velen een bezoekje van hem die vrijdagavond. Helaas heb ik hem gemist maar hij kwam wel op zondag en maandag naar het toernooi.

Wat mij opviel aan dit filmpje was de snelheid waarmee gespeeld wordt. Ik voelde me even die leek die over de Bloemgracht in Amsterdam loopt en door het raam van het helaas ter ziele gegane café Gambit voor het eerst mensen ziet snelschaken.

Het filmpje hoort bij het verslag van Andrew Stone over het bughousetoernooi in Berlijn, op de blog van de Streatham & Brixton Chess Club. Zijn eerste verslag legt bughouse uit en gaat over het toernooi. In zijn tweede verslag schrijft hij over Aronian. Je moet het zeker checken want er zit nog een filmpje in!